Today: 21.Sep.2018
Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ (ΜΕΡΟΣ Α')
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

Η ελληνικότητα είναι μία έννοια  που ως ερμηνεία απασχόλησε διαχρονικά πολλούς καλλιτέχνες και διανοούμενους. Διαμόρφωσε την συνείδηση του λαού μας και επηρέασε την εξελικτική πορεία των τεχνών σε όλες τις μορφές της τέχνης.

Σε μία σειρά αφιερωμάτων θα ανακαλύψουμε μαζί της ερμηνεία της λέξης «ελληνικότητα», το τρόπο η έννοια αυτή συνδέεται άρρηκτα με την έννοια του τοπίου αλλά και τους κύριους εκπροσώπους της.

Η λέξη 'ελληνικότητα',  είναι επί της ουσίας η προσπάθεια της δημιουργίας ενός εθνικού αφηγήματος που ξεκινά τον 19ο αιώνα και συνδέθηκε μεταγενέστερα  ?ε τη δεκαετία και τη γενιά του '30, δηλαδή με τους λογοτέχνες, κριτικούς και διανοούμενους (Σεφέρης, Ελύτης, Θεοτοκάς, Τερζάκης, Καραντώνης, Δημαράς, Τσάτσος) που εμφανίστηκαν στο προσκήνιο στις αρχές της δεκαετίας του '30 έχοντας αστική καταγωγή, ευρωπαϊκή παιδεία και όντας πνευματικά τέκνα του δημοτικισμού. 

Στις αρχές του 20ου αιώνα η έννοια της ελληνικότητας (που προϋποθέτει την ενότητα και την συνέχεια του Ελληνισμού μέσα στον χώρο και στον χρόνο) δοκιμάζεται σκληρά. Η εθνική ταυτότητα περνάει κρίση, που προκύπτει ως συνέπεια της Μικρασιατικής καταστροφής και της κατάρρευσης της μεγάλης ιδέας. Ως αντιστάθμισμα της κρίσης αυτής γεννάται η ανάγκη της επιστροφής στις ρίζες και την διαμόρφωση ενός νέου ιδεολογικού στίγματος ικανού να την αντικαταστήσει.  Στην κατεύθυνση αυτή, καλλιτεχνικοί εκπρόσωποι  της εποχής (λογοτέχνες, αρχιτέκτονες, ζωγράφοι ποιητές),  επιστρέφουν στο ρεύμα του ρομαντισμού του 19ου αιώνα, και το ενδιαφέρον τους  στρέφεται στην φύση και την λαϊκή παράδοση. Αναλαμβάνουν μέσα από το έργο τους, τον επαναπροσδιορισμό της ελληνικότητας και διαμορφώνουν τον σύγχρονο πολιτισμό βασισμένο στην ελληνικότητα.  Το κατεξοχήν εργαλείο επαπροσδιορισμού της ελληνικής ταυτότητας είναι το ελληνικό τοπίο.

ΤΟ ΤΟΠΙΟ Η ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ

Το τοπίο είναι μια απειρία καταστάσεων, αλλά μπορεί να καταγραφεί, να αναλυθεί, να ταξινομηθεί, να μελετηθεί.

Το τοπίο είναι ένας λαβύρινθος του βιωμένου και του φαντασιακού.

Το τοπίο είναι η φύση,  ο φυσικός γεωγραφικός χώρος

Το τοπίο είναι η σύνθετη ιστορική συγκρότηση της κατοικημένης από τον άνθρωπο φύσης.

Δ. Φατούρος

Μέχρι το  τέλος του 19ου αιώνα οι πρώτοι τοπιογράφοι άντλησαν θέματα από το έτοιμο και πλούσιο ορυχείο της ρομαντικής περιηγητικής τοπιογραφίας όπου συγκλίνουν και συγχωνεύονται δύο αντίρροπες παραδόσεις: το ενδιαφέρον για την αρχαιότητα του Νεοκλασικισμού και η ρομαντική θέαση του αρχαίου κόσμου με χαρακτηριστικό θέμα της εποχής την απόδοση των αρχαιοτήτων κατακτημένα από τους Τούρκους ή σε σκηνές ενταγμένες στα πλαίσια της ελληνικής επανάστασης .

Στο παραπάνω  πλαίσιο, όπως περιεγράφηκε παραπάνω, της γενιάς του '30 αναδείχθηκε η σπουδαιότητα του ελληνικού τοπίου με γνώμονα αισθητικό εθνικό και κυρίως πνευματικό. Οι Έλληνες εκπρόσωποι της μοντέρνας τέχνης, (τόσο στον τομέα της ζωγραφικής όσο και στον τομέα της πεζογραφίας της ποίησης της αρχιτεκτονικής κ.α.) ασχολήθηκαν σχολαστικά με το τοπίο, κυρίως μεταφέροντας τους εθνικούς προβληματισμούς τους πάνω στο έργο τους με χρήση του  τοπίου για την αναφορά τους στην ελληνικότητα.

Την περίοδο αυτή η σχέση της ελληνικότητας με το τοπίο παίρνει άλλη διάσταση.  Η ομορφιά του τοπίου και εικόνα των ερειπίων ως στοιχεία ιστορικότητα συνέβαλαν στην διαμόρφωση μιας διαφορετικής ανάγνωσης του  με  μυστικιστικό χαρακτήρα εντελώς διαφορετικής από αυτή που είχαν συλλάβει και προβάλει οι περιηγητές του 19ου αιώνα. Αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό η σημασία του τοπίου και όχι  του μνημείου  Το τοπίο γίνεται σύμβολο της χαμένης ελληνικότητας και η παράδοση του τόπου και η εξέλιξη του στον χρόνο  γίνονται  πηγή έμπνευσης  και δημιουργίας.

Με την ελληνικότητα καθιερώθηκε το εθνοτοπίο ως έννοια, που καθιστά το ελληνικό τοπίο ως εφαλτήριο και στυλοβάτη των ιδανικών και των ονείρων μιας ολόκληρης γενιάς. Το εθνοτοπίο των θεωρών της γενιάς του '30 δεν είχε εθνοκεντρικά χαρακτηριστικά, παρά το γεγονός ότι την ίδια εποχή η δικτατορία του Μεταξά προσέδιδε χαρακτήρα εθνικιστικό στην έννοια της «ελληνικότητας», με τη στείρα και δογματική απόδοσή της.

Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

Προσανατολίστηκε όμως συμβολικά ως τοπίο του Αιγαίου, καθώς το Αιγαίο αποτέλεσε τόπο διαφυγής κι αναζήτησης. Η αισθητική και ιδεολογική ανακάλυψη του Αιγαίου είναι άρρηκτα δεμένη με την επαναδιαπραγμάτευση της έννοιας της ελληνικότητας στη διάρκεια του Μεσοπολέμου, ζήτημα που έφερε στο προσκήνιο η «γενιά του '30».

Το Αιγαίο προβάλλεται ως προνομιακός χώρος στην τοπογραφία της ελληνικότητας. Το αρχιπέλαγος, σχετικά απαλλαγμένο από τις έντονες συνδηλώσεις του κλασικού και του βυζαντινού παρελθόντος, γίνεται αντιληπτό από ζωγράφους, λογοτέχνες και ποιητές, ως ιδανικό ελληνικό τοπίο, όλο λιτές, απλές γραμμές και πλούσια χρώματα, ως χώρος λουσμένος στο διαυγές ελληνικό φως, γέφυρα ανάμεσα στα διάσπαρτα μέλη του ελληνισμού και παράλληλα προαιώνια κοιτίδα του πολιτισμού, ελληνικό και ταυτόχρονα παγκόσμιο.

Από εκείνη την εποχή και στο εξής το Αιγαίο αναδεικνύεται σύμβολο της ελληνικότητας. Αυτή η φόρτιση του Αιγιακού χώρου δεν αποτυπώνεται μόνο στη λογοτεχνία, την ποίηση και εν γένει στην τέχνη, αλλά σταδιακά ενσωματώνεται σε συλλογικές αντιλήψεις και συμπεριφορές. Το Αιγαίο γίνεται κοινός τόπος της ελληνικής ταυτότητας τόσο στον τρόπο που οι Έλληνες βλέπουν τον εαυτό τους όσο και στον τρόπο που τους βλέπουν οι άλλοι.

Το αιγαίο, και το ελληνικό τοπίο γενικότερα επηρέασε πολλούς καλλιτέχνες όπως ο Ελλύτης, ο Σεφέρης, ο Χατζηκυριάκος Γκίκας όπως θα δούμε σε επόμενο αφιέρωμα όπου θα δούμε τον τρόπο που η Ελλάδα διαμορφώνει την τέχνη και την αρχιτεκτονική.

 

 

 

 

 

 

ΠΗΝΕΛΟΠΗ ΚΑΛΛΙΤΣΗ

Living in the city...Το ηλεκτρονικό περιοδικό της πόλης. 

Ανακαλύπτουμε όλες τις πτυχές της ζωής στην πόλη. Βιώστε την εμπειρία μαζί μας...

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: « ROCHE BOBOIS ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ ΑΠΟ ΑΜΕΘΥΣΤΟ »
  • LATEST NEWS
  • Στην Τανάγρα θα βρεθούν επίλεκτες μονάδες αεροπορικών…
  • Ήρθαν, είδαν και βραβεύτηκαν. Και πριν από…
  • Μία μέθοδο που επιτρέπει την «αποκωδικοποίηση» της…
  • Η «Βραδιά του Ερευνητή» είναι μια μεγάλη…
  • Με αποκλειστικές προσφορές και ειδικές τιμές σε…
  • Ένα γλυκό ελαφρύ σαν αφρός που εντυπωσιάζει…
  • Η χρήση των ντραμς για 60 λεπτά…
  • Πολλοί γονείς φαίνεται να χειρίζονται πιο εύκολα…
  • Υλικά για 4-6 μερίδες
  • Το αγαπημένο μας φεστιβάλ παραστατικών τεχνών επιστρέφει…